Verbinding in waarheidsvinding –
Zet eens een andere bril op

In het jaar waarin verbondenheid voor het kind centraal staat, vormt de Gouden Radijs misschien wel de mooiste bevestiging van de verbondenheid tussen Jeugdbescherming, ouders, jongeren, professionals en andere betrokkenen bij de jeugdzorg. Zij vonden elkaar in een heikel onderwerp: de praktijk achter waarheidsvinding. Thomas van Andel, adviseur van Jeugdbescherming en kwartiermaker van het Platform Ieder Kind Veilig, en Tina Bakker van het LOC werkten samen aan het tot stand komen van deze verbinding. Met de nodige lef en de wil om te vernieuwen.

Wat begon als een verzoek tot het toetsen van de jeugdwet, is uitgemond in een gezamenlijke zoektocht van Jeugdbescherming en cliëntenorgaan LOC Zeggenschap in zorg naar de praktijk achter het thema waarheidsvinding in de justitiële jeugdketen. Tijdens vijf regionale bijeenkomsten door het hele land bogen jongeren, ouders, professionals en beleidsmedewerkers zich samen over knelpunten en oplossingsrichtingen. In Amsterdam gebeurde dit aan de hand van een geanonimiseerd gezinsplan. Met als centrale vraag: hoe kijken we vanuit verschillende perspectieven naar de manier waarop feiten en meningen worden gepresenteerd in dit gezinsplan? Het resultaat? Naast een prijs, leverde het een mooie samenwerking op.

LOC ZEGGENSCHAP IN ZORG

Organisatie: Landelijk netwerk dat de belangen be- hartigt van 1.300 cliëntenraden en 600.000 cliënten in verschillende sectoren, waaronder jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Doel: het LOC maakt zich hard voor zorg die de eigenwaarde en autonomie van mensen maximaal bevordert.

Hoe is het congres ‘Waarheidsvinding in de Jeugdbescherming en het jeugdrecht’ ontstaan?

Tina: “Het LOC kreeg het verzoek een congres te organiseren over het thema ‘waarheidsvinding’. Ouders ervaren vaak dat zaken in dossiers als feiten omschreven worden, terwijl zij deze zelf anders beleven. Ook zien ze regelmatig dat hulpverleners hun mening als feit in rapportages opschrijven. Dit zorgt voor veel frustraties. Om input voor het congres op te halen, organiseerden we vijf regiobijeenkomsten over waarheidsvinding.”

Thomas: “Elkaar open tegemoet treden voorbij de eigen belangen, daar staat de Gouden Radijs voor mij voor.”

Thomas: “Toen ik hoorde van het congres, heb ik contact met Tina gezocht. Ondanks de verschillen tussen onze organisaties waren we het direct eens over het belang van dit onderwerp op de agenda. Ook kwamen we erachter dat we mogelijk meer overeenkomsten in onze visie op waarheidsvinding zouden vinden, dan op voorhand te verwachten viel. We besloten het samen op te pakken.”

Jeugdbescherming ontving de Gouden Radijs

In juni 2017 vond bij Jeugdbescherming de eerste regiobijeenkomst plaats. Zo’n zeventig ouders, jongeren, kinderrechters, advocaten en andere betrokkenen waren aanwezig. In gemengde groepen gingen mensen, aan de hand van een geanonimiseerd gezinsplan, met elkaar in dialoog. Tina: “Dat Jeugdbescherming bereid was dit plan te delen, vond ik heel bijzonder. Die kwetsbaarheid was voor ons reden om de Gouden Radijs uit te reiken.”
Thomas: “Elkaar open tegemoet treden voorbij de eigen belangen, daar staat die radijs voor mij voor. Dat alle betrokkenen over één van de grootste taboeonderwerpen in de jeugdzorg samen om tafel zijn gaan zitten, beschouw ik echt als een mijlpaal. Ik deel deze prijs dan ook graag met iedereen die tijdens deze bijeenkomst in de zaal zat.”

Hoe werden de bijeenkomsten ervaren?

Tina: Mensen vonden het fijn om met elkaar te spreken over vragen als: waar lopen cliënten en jeugdbeschermers tegenaan? Hoe is dat voor een rechter? Hoe is dat voor een advocaat? Het delen van die perspectieven, bracht iets op gang.”

Thomas: “Dit is precies de reden waarom we dit soort bijeenkomsten vaker moeten houden. Om te kijken door de bril van een ander. En dat lukt beter naarmate je dat vaker doet.”

Thomas: “Elkaar open tegemoet treden voorbij de eigen belangen, daar staat de Gouden Radijs voor mij voor.”

Waren er nog opvallende uitkomsten?

Thomas: “Een opvallend thema kwam vanuit de jongeren die aanwezig waren. Zij gaven aan dat ze sommige zaken in het dossier, later als volwassene liever niet zo terug zouden lezen. Zoals negatieve uitlatingen van ouders over elkaar, of grof taalgebruik van ouders. Daar moeten we iets mee. Door bijvoorbeeld gezinsplannen te vergelijken en te kijken welke toon en inhoud een dossier voor kinderen later beter leesbaar maken.”

Waarom waren deze bijeenkomsten zo belangrijk?

Tina: “We gaan weer terug naar waar het eigenlijk om gaat: het kind. We zijn, en dat heeft ook met de transitie in 2015 te maken, allemaal erg bezig geweest met het hoofd boven water te houden. Laten we nu teruggaan naar het kind, de jongere en het gezin, en kijken hoe we kunnen helpen.”

Thomas: “Ja precies! Het gesprek over waarheidsvinding gaat veel verder dan de evaluatie van een wet. Het gaat erom dat we met elkaar in gesprek blijven over zaken die in de jeugdzorg nu niet goed geregeld zijn. En dan niet vanuit de eigen individuele situatie als gezin of gezinsmanager, want dan blijven we teveel in ons eigen perspectief ‘gevangen’.”

Is dit het begin van een blijvende samenwerking tussen Jeugdbescherming en het LOC?

Tina: ”Jazeker. Hiervoor was er geen samenwerking op deze manier. Nu willen we ons blijven inzetten voor de dialoog rond waarheidsvinding. Met mogelijke uitbreiding naar andere thema’s waarin alle partijen weer het gesprek met elkaar gaan. Deze methode werkt daarvoor erg goed.”
Thomas: “Helemaal mee eens. Zo kunnen we nagaan of we deze dialoog ook via het Platform Ieder Kind Veilig kunnen voeren. Dat het is gelukt om een belangrijk onderwerp als waarheidsvinding samen op te pakken, smaakt naar meer.”